WONEN AAN DE WHEREDIJK


De Wheredijk, een plek met woonkwaliteiten. Eenenvijftig woonarken, afgemeerd aan de dijk van een oud riviertje in Purmerend: de Where. De een nog mooier als de ander. Sommigen liggen er al vanaf de jaren ’50 van de vorige eeuw. In de loop van de tijd is hier een unieke locatie ontstaan. Dicht bij de binnenstad, dicht bij winkelcentra, aan een rustige groene dijk met een fietspad. Vrij in de natuur zonder de stad te hoeven missen. Een stukje grond om in te tuinieren of lekker te luieren bij of onder de mooiste (meestal zelfgebouwde) tuinhuisjes of overkappingen.
 


In de zomer het grootste zwembad van Purmerend voor de deur en in de winter de grootste ijsbaan (als het vriest natuurlijk). Geen eenheidsworst, elke ark is anders, net als de bewoners: Gezinnen in verschillende samenstelling en leeftijdsgroepen, uit diverse lagen van de bevolking, elk met hun eigen ideeën en idealen. In harmonie naast elkaar en sterk verenigd in een belangenvereniging waar alle gezinnen lid van zijn en die zich, op non-profit basis, inzet voor haar leden en hen een gezamenlijke stem geeft.
 

 

Wonen op het water, een ander leven

 

 

De mogelijkheid om te kunnen wonen op het water betekent veel voor de bewoners. Een heel bewust gekozen, geliefde en wettelijk erkende woonvorm, waarvoor geldt dat de meesten eigenlijk nooit meer iets anders willen. Zij vinden elkaar in een gezamenlijke voorkeur voor privacy, individualiteit en zelfstandigheid, “leven en laten leven”. In heel Nederland zullen waterbewoners deze mentaliteit en instelling herkennen.

 

Wonen op het water kan rust en ontspanning bieden en maakt het daardoor aantrekkelijk. Even zwaaien naar de opvarenden van de in het vaarseizoen langsvarende boten. Een praatje maken met passerende wandelaars op de dijk die blijven staan en opmerken dat wij zo mooi wonen en dat eigenlijk ook wel willen. Maar misschien is het gevoel van vrijheid dat uitgaat van waterwonen wel de hoofdreden dat de bewoners, anders dan anderen, hebben gekozen voor een leven op het water.
 

 

Wonen aan de Wheredijk is wonen in de natuur

 


Wat bij het wonen aan de Wheredijk meetelt, is het feit dat je midden in de natuur en een steeds veranderende omgeving leeft. Het water verandert mee met de seizoenen. Het weer, het tijdstip van de dag, alles weerspiegelt zich erin. Ook de natuur op de dijk is een onophoudelijke bron van fascinatie: ontluikende bloemen, kwetterende vogels, ruisende bomen. De natuur trekt de aandacht zonder dat het moeite kost.

 

Genieten van het uitzicht op de rietkragen, de kabbelende golfjes, de schittering van de zon op het water dat weerkaatst in de ark en het telkens weer ervaren van de rust die daarvan uitgaat. Het ‘goedemorgen’ worden gewenst door het gekwaak van kikkers en eenden bij het wakker worden. Het elke keer weer genieten van de watervogels. Futen die hun onder de veren van vaders of moeders verborgen jongen voeden, meerkoetjes die zich breed makend achter rivalen aanzitten in het broedseizoen, het schichtige bewegen van de waterhoentjes en de elegante gratie van aalscholvers. Je verbazen hoe hoog de vissen boven het water uit kunnen springen. Het bewonderen van een rustig dobberend zwanenpaar dat hun jongen komt laten zien en glimlachen bij het zien van een rijtje ganzen, die keurig achter elkaar langs zwemmen. Het lichte gewiebel wanneer het waait en misschien wel een mooie sloep of zeilboot voor de deur. In bijna elk jaargetijde is er bovendien wel gelegenheid om even een hengeltje uit te gooien, samen met de kinderen of de kleinkinderen. Wat is er mooier!
 

 

De andere kanten van waterwonen

 


Er zitten ook andere kanten aan wonen op het water. Naast plezier brengt het ook onzekerheden met zich mee. Vooral doordat we te maken hebben met meerdere overheidsinstanties. Vaak liggen die qua beleid niet op één lijn of ontbreekt kennis van en begrip voor de aspecten van het waterwonen. Dat dit kan leiden tot overreacties op (vermeende) risico’s of juist het uitblijven van maatregelen behoeft geen betoog. Zo hebben wij bijvoorbeeld jarenlang aangedrongen op een bromfietsverbod op de dijk. Maar nog steeds rijden bromfietsers (veel) te snel op het fietspad, dat ook gebruikt moet worden als voetpad en direct naast de tuinen ligt. Voetgangers moeten soms springen voor hun leven.

 

Eind 2012 werd ons meegedeeld dat de stadsverwarmingsleidingen in de dijk vervangen moesten worden. In 2014 zijn deze in de tuinen van het westelijke deel van de dijk ook daadwerkelijk vervangen. Gepland was om het oostelijke deel in 2015 aan te pakken, maar daar is nog steeds niets van gekomen. De daar wonende gezinnen verkeren dus al heel wat jaren in onzekerheid over de continuïteit in hun warmtelevering en worden door het uitstel steeds weer geconfronteerd met voor hen vervelende nieuwe ontwikkelingen.  Naar het er zich echter nu laat aanzien, worden de leidingen in 2021 eindelijk door Stadsverwarming Purmerend vervangen, gelijktijdig met de versterking van het binnentalud van de dijk door het hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier.

 

Door overleg en samenwerking met betrokken partijen hebben wij eerder ook in andere zaken  voor iedereen aanvaardbare compromissen bereikt. Om onze gekoesterde verworvenheden dus te kunnen behouden en, waar mogelijk, onze leefomgeving te verbeteren hebben we in februari 2013 de Bewonersvereniging Wheredijk (BVW) opgericht. Hiermee kunnen we deze uitdagingen nog beter aangaan want:
 


 

 

Een stukje geschiedenis

 


Oorspronkelijk was de Where een brede rivier die stroomde tussen het Beemstermeer en het Purmermeer, feitelijk binnenzeeën. De Where stond daardoor in open verbinding met de Zuiderzee. De rivier werd gebruikt voor de (aal)visserij en speelde ook een belangrijke rol voor de handel  in Purmerend, waar de rivier door stroomde.

Na de inpoldering van de Beemster en de Purmer en de aanleg van de bijbehorende ringvaarten in de 17e eeuw, maar ook na de aanleg van het Noordhollandsch Kanaal in de 19e eeuw, bleef er door de gewijzigde waterstromen van de rivier, alleen het gedeelte tussen de Beemster- en Purmerringvaart over.

In 1956 doet raadslid Karel Bakker (CPN) in de gemeenteraad het voorstel tot demping van de Where in het centrum van Purmerend. In 1961 stemde de gemeenteraad vóór en in 1964 werd begonnen met de werkzaamheden. De aansluiting van de Where op de Beemsterringvaart (de voormalige Molentocht) werd verbreed en de aan de Overwheerse Polderdijk afgemeerde woonarken werden verplaatst naar de huidige ligplaatsen aan de Wheredijk.
 

 

 

November 2020

© EH